อานาปานสติ คืออะไร ฝึกนั่งสมาธิเจริญปัญญาอย่างไร

อานาปานสติ

การฝึกจิตให้มีสติ โดยการนั่งสมาธิ นั้น มีวิธีการหลายอย่าง หนึ่งในนั้นคือ อานาปานสติ คือ การฝึกสมาธิโดยดูลมหายใจ เข้าอออก ซึ่งอาณาปานสติ เป็นหนึ่งใน 40 กอง กรรมฐาน เป็นเป็นกรรมฐานที่พระพุทธเจ้าทรงยกย่องให้ฝึกปฏิบัติ รวมถึงพระปฏิบัติกรรมฐานาสายหลวงปู่มั่น มักจะสอนการฝึกสติด้วยอาณาปานสติ

อานาปานสติ หมายถึงอะไร

อานาปานสติ หมายถึง การมีความระลึกรู้ตัวในลมหายใจเข้าออก

อานาปานสติ อันภิกษุเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว
ย่อมมีผลมากมีอานิสงส์มาก
ภิกษุที่เจริญอานาปานสติแล้ว ทำให้มากแล้ว
ย่อมบำเพ็ญสติปัฏฐาน ๔ ให้บริบูรณ์ได้
ภิกษุที่เจริญสติปัฏฐาน ๔ แล้ว ทำให้มากแล้ว
ย่อมบำเพ็ญโพชฌงค์ ๗ ให้บริบูรณ์ได้
ภิกษุที่เจริญโพชฌงค์ ๗ แล้ว ทำให้มากแล้ว
ย่อมบำเพ็ญวิชชาและวิมุตติให้บริบูรณ์ได้

อานาปานสติสูตร พระไตรปิฏก เล่ม ๑๔

วิธีฝึก อาณาปานสติ หรือ การฝึกดูลมหายใจ เบื้องต้น

ความหมายของ สมาธิ แปลตามบาลีแปลว่า ความตั้งใจมั่น หรือ สมาธิในความหมายของพจนานุกรม แปลว่า ที่ตั้งมั่นแห่งจิต การทำสมาธิในทางพุทธศาสนา เรียกว่าสมถะ ตามหลักแล้วเราจะต้องฝึกให้จิตนั้น สงบเสียก่อน แล้วค่อยโน้มจิตมาพิจารณา ตามหลัก กาย เวทนา จิต ธรรม หรือ ที่เรียก สติปัฐฐาน 4

ขั้นตอนการฝึก อาณาปานสติ เบื้องต้น

ดังนั้นการฝึกสมาธิคือ การฝึกจิตให้ตั้งมั่น ด้วยกุสโลบาย ด้วยวิธีที่นิยมกันคืออ อาณาปาณสิ

  • ฝึกให้รู้ลมเข้า  เป็นขั้นตอนที่สำคัญในการเร่ิมต้น โดยการเริ่มจาก ลมรู้ที่ปลายจมูก ผ่านเข้ามาที่หน้าอก และลงท้อง    มักจะควบคู่กับ พุทธานุสติ คือ กำหนดลมเมื่อถึงท้อง ก็จะกำหนด พุธ
  • ฝึกให้รู้ลมออก เป็นการปล่อยลมช้าตามสบายจากท้อง อก และ มาสิ้นที่ปลายจมูก แล้วกำหนด โธ
  • ฝึกจนเคยชิน และดูลมอย่างนี้ไปเรื่อย แล้วจิตจะมีความสงสัยว่า มีอะไรต่อเห็นอะไรต่อ ก็ปล่อย เพราะจิตกำลังจะเกิดความสงสัยที่มาจากนิวรณ์ ทำให้สมาธิไม่สงบ คิดโน่นคิดนี่
  • การกำหนดลม ไม่ต้องสนใจว่าจะเร็ว หรือ ช้า หายใจแบบไหนก็กำหนดรู้ไปเรื่อยๆ เพราะจะทำให้เราฟุ้งซ่าน แค่รู้ว่าลมเข้าและลมออก เดี๋ยวจิตจะพัฒนาการรู้ลม ไม่อึดอัด เดินลมสะดวก และมีผลการการนั่งอย่างสงบใจ
  • ฝึกบ่อย จนจิตชิน จะทำให้เกิด ขณิกสมาธิขฌิกสมาธิ คือ สมาธิชั่วขณะ ซึ่งบุคคลทั่วไปสามารถนำมาใช้การงานในชีวิตประจำวัน เช่นใช้อ่านหนังสือ หรือขับรถขณิกสมาธิ เหมือนเด็กที่เพิ่งหัดเดิน

    ขณิก(ชั่วขณะ) + สมาธิ(ความทรงไว้พร้อม ความตั้งมั่น)

    สมาธิที่เป็นไปชั่วขณะ หมายถึง เอกัคคตาเจตสิกที่เกิดกับจิต ที่เป็นไปตามปกติของบุคคลทั่วไป เช่น ขณะที่เห็น ได้ยิน ได้กลิ่น ลิ้มรส รู้สัมผัส ขณะที่ยืน เดิน นั่ง นอนตามปกติ ก็มีขณิกสมาธิเกิดร่วมด้วย

 

ประโยชน์ของสมาธิ

นอกจากเรื่องความเชื่อทางศาสนาแล้ว สมาธิยังมีประโยชน์ในด้านอื่นๆ เช่น ช่วยให้จิตใจผ่องใสอ่อนโยน ผ่อนคลายความเครียด ช่วยให้ดูอ่อนกว่าวัย พัฒนาบุคลิกภาพให้ดูสง่างาม ฯลฯ เนื่องจากการทำสมาธิคือการกำหนดรู้และจดจ่อกับสิ่งใดสิ่งหนึ่งเพียงสิ่งเดียว ดังนั้นเมื่อทำสมาธิเสร็จเราจะรู้สึกว่าตัวเองสามารถ จดจ่อกับสิ่งต่างๆ และมีสมาธิในการทำสิ่งต่างๆ เพิ่มมากขึ้น

แนะนำอ่านเพิ่มเติม สมาธิ ขณิกสมาธิ อุปจารสมาธิ อัปปนาสมาธิ คืออะไร

 

ขอบคุณเครดิตจากเพจ