พระอสีติมหาสาวก 80 องค์ และเอตทัคคะ 41 องค์

พระอสีติมหาสาวก 80 องค์ และเอตทัคคะ 41 องค์

“พระอสีติมหาสาวก 80 องค์ และเอตทัคคะ 41 องค์”
ขอนอบน้อมด้วยเศียรเกล้าแด่ พระผู้มีพระภาค อรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น

ธรรมะรับอรุณ ณ บ้านเย็นยิ้ม
วันพฤหัสบดีที่ 8 ธันวาคม 2559

– – – – – – – – – – – – – – – – – –
“อสีติมหาสาวก” แปลว่า พระสาวกผู้ใหญ่ 80 รูป หรือ พระสาวกผู้ยิ่งใหญ่ 80 รูป หรือ พระสาวกสำคัญ 80 รูป ซึ่งพระอสีติมหาสาวก-พระสาวกผู้ยิ่งใหญ่ สำคัญ และเป็นภิกษุผู้บรรลุธรรมขั้นสูงสุด คือ อรหัตผล เป็นพระอรหันต์แล้วทั้งหมดทุกๆ องค์ มี 80 รูป ดังนี้

“พระมหาเถระนั่งด้านพระปรัศว์ขวา”
พระสารีบุตร-เป็นพระอัตรสาวกเบื้องขวา

พระสารีบุตร
พระอัญญาโกณฑัญญเถระ
พระวัปปเถระ
พระภัททิยเถระ
พระมหานามเถระ
พระอัสสชิเถระ
พระนาลกเถระ
พระยสเถระ
พระวิมลเถระ
พระสุพาหุเถระ
พระปุณณชิเถระ
พระควัมปติเถระ
พระอุรุเวลกัสสปเถระ
พระนทีกัสสปเถระ
พระคยากัสสปเถระ
พระมหากัสสปเถระ
พระมหากัจจายนเถระ
พระมหาโกฎฐิตะ
พระมหากัปปินะ
พระมหาจุนทะ
พระอนุรุทธเถระ
พระกังขาเรวตเถระ
พระอานนท์
พระนันทกเถระ
พระภัคคุเถระ
พระนันทเถรศากยะ
พระกิมพิลเถระ
พระภัททิยเถรศากยราชา
พระราหุลเถระ
พระสีวลีเถระ
พระอุบาลีเถระ
พระทัพพเถระ
พระอุปเสนเถระ
พระขทิรวนิยเรวตเถระ
พระปุณณมันตานีบุตรเถระ
พระปุณณเถระ
พระโสณกุฏิกัณณเถระ
พระโสณโกฬิวิสเถระ
พระราธเถระ
พระสุภูติเถระ
– – – – – – – – – – – – – – – – – –
“พระมหาเถระนั่งด้านพระปรัศว์ซ้าย”
พระมหาโมคคัลลานะ-เป็นพระอัครสาวกเบื้องซ้าย

พระมหาโมคคัลลานะ
พระองคุลิมาลเถระ
พระวักกลิเถระ
พระกาฬุทายีเถระ
พระมหาอุทายีเถระ
พระปิลินทวัจฉเถระ
พระโสภิตเถระ
พระกุมารกัสสปเถระ
พระรัฐบาลเถระ
พระวังคีสเถระ
พระสภิยเถระ
พระเสลเถระ
พระอุปวาณเถระ
พระเมฆิยเถระ
พระสาคตเถระ
พระนาคิตเถระ
พระลกุณฑกภัททิยเถระ
พระปิณโฑลภารทวาชเถระ
พระมหาปันถกเถระ
พระจูฬปันถกเถระ
พระพากุลเถระ
พระกุณฑธานเถระ
พระพาหิยเถระ
พระยโสชเถระ
พระอชิตเถระ
พระติสสเมตเตยยเถระ
พระปุณณกเถระ
พระเมตตคูเถระ
พระโธตกเถระ
พระอุปสีวเถระ
พระนันทะ
พระเหมกะ
พระโตเทยยะ
พระกัปปะ
พระชตุกัณณี
พระภัทราวุธ
พระอุทยะ
พระโปสาละ
พระโมฆราช
พระปิงคิยะ

รายนามของพระอสีติมหาสาวกที่กล่าวมาทั้งหมดนี้ รายนามเบื้องซ้ายเป็นพระมหาเถระนั่งด้านพระปรัศว์ขวา (เบื้องขวา) ของพระพุทธเจ้า ส่วนรายนามเบื้องขวาเป็นพระมหาเถระนั่งด้านพระปรัศว์ซ้าย (เบื้องซ้าย) ของพระพุทธเจ้า

การที่พระสาวกนั่งด้านปรัศว์ทั้ง 2 ข้าง ของพระพุทธเจ้า ถือเป็นธรรมเนียมครั้งพุทธกาล โดยมีหลักอยู่ว่าการปูลาดอาสนะ ในที่นิมนต์ ให้ปูลาดอาสนะของพระพุทธ เจ้าไว้ตรงกลาง ปูลาดอาสนะ ของพระสารีบุตรไว้ด้านพระปรัศว์ขวา ปูลาดอาสนะของพระมหาโมคคัลลานะไว้ด้านพระปรัศว์ซ้าย แล้วจึงปูลาดอาสนะพระสาวก รูปอื่นๆ ต่อจากอาสนะของพระมหาสาวก ทั้ง 2 นั้น
– – – – – – – – – – – – – – – – – –
“เอตทัคคะ”

เอตทัคคะ เป็นตำแหน่งทางพุทธศาสนา ที่พระบรมศาสดาได้ประทานแต่งตั้งให้พุทธบริษัท คือ ภิกษุ ภิกษุณี อุบาสก อุบาสิกา ผู้มีความรู้ความสามารถเด่นกว่าท่านอื่นๆ ในด้านนั้นๆ และแต่ละตำแหน่ง พระพุทธองค์ประทานแต่งตั้งเพียง รูปเดียว ท่านเดียวเท่านั้น

เอตทัคคะในพระพุทธศาสนา :: หมวด ภิกษุ (ทั้งหมด 41 ท่าน)
เอตทัคคะในพระพุทธศาสนา :: หมวด ภิกษุณี (ทั้งหมด 13 ท่าน)
เอตทัคคะในพระพุทธศาสนา :: หมวด อุบาสก (ทั้งหมด 10 ท่าน)
เอตทัคคะในพระพุทธศาสนา :: หมวด อุบาสิกา (ทั้งหมด 10 ท่าน)

เหตุผลที่พระพุทธองค์ทรงยกย่องพุทธบริษัททั้ง 4 ไว้ในตำแหน่ง คือ

1. ได้รับการยกย่อง ตามเรื่องที่เกิดขึ้น (อัตถุปปัตติโต) ได้แสดงความ สามารถให้ปรากฏโดยสอดคล้อง กับเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น

2. ได้รับการยกย่อง ตามที่ได้สะสมบุญมา ในอดีตชาติ (อาคมันโต) ได้สร้างบุญสะสมในด้านนั้นมาตั้งแต่อดีตชาติ พร้อมทั้งตั้งจิตปราถนา เพื่อบรรลุตำแหน่งนั้นด้วย

3. ได้รับการยกย่อง ตามความเชี่ยวชาญ (จิณณวสิโต) มีความเชี่ยวชาญเฉพาะเรื่องเป็นพิเศษ

4. ได้รับการยกย่อง ตามความสามารถเหนือผู้อื่น (คุณาติเรกโต) มีความสามารถในเรื่องที่ทำ ให้ได้รับตำแหน่งเอตทัคคะเหนือกว่าผู้อื่น ที่มีความสามารถอย่างเดียวกัน
– – – – – – – – – – – – – – – – – –
“เอตทัคคะ 41 รูป”

พระสาวกเด่นๆ ด้านใดนั้น เรียกว่า เอตทัคคะ-ที่ได้รับการยกย่องจากพระพุทธเจ้า มีเพียง 41 รูปเท่านั้น ถือว่ามีความสามารถเป็นเลิศ เฉพาะด้านต่างๆ ดูเหมือนว่าจะเป็นตัวแทนของ พระพุทธเจ้าในด้านต่างๆ นั้นได้

1.พระอัญญาโกณฑัญญะ-เอตทัคคะในทางรัตตัญญู หมายถึง ผู้ราตรีนาน (พระภิกษุผู้เฒ่า)

2.พระอุรุเวลกัสสปเถระ-เอตทัคคะในทางผู้มีบริวารมาก

3.พระสารีบุตร-เอตทัคคะในทางผู้มีปัญญา

4.พระมหาโมคคัลานเถระ-เอตทัคคะในทางผู้มีฤทธิ์ (อิทธิฤทธิ์-ปาฏิหาริย์)

5.พระปุณณมันตานีบุตรเถระ-เอตทัคคะในทางผู้เป็นพระธรรมกถึก (ผู้แสดงธรรม)

6.พระกาฬุทายีเถระ-เอตทัคคะในทางผู้นำตระกูลให้เลื่อมใส

7.พระนันทเถระ-เอตทัคคะในทางผู้สำรวมอินทรีย์ (ตา-หู-จมูก-ลิ้น-กาย-ใจ)

8.พระราหุลเถระ-เอตทัคคะในทางผู้ใคร่ในการศึกษา

9.พระอุบาลีเถระ-เอตทัคคะในทางผู้ทรงพระวินัย

10.พระภัททิยเถระ-เอตทัคคะในทางผู้เกิดในตระกูลสูง

11.พระอนุรุทธเถระ-เอตทัคคะในทางผู้มีทิพยจักษุญาณ

12.พระอานนท์-เอตทัคคะในทางผู้เป็นพหูสูตร เป็นผู้มีสติ เป็นผู้มีคติ เป็นผู้มีความเพียร และเป็นพุทธอุปัฏฐาก (5 ประการ)

13.พระโมฆราชเถระ-เอตทัคคะในทางผู้ยินดีในจีวรเศร้าหมอง

14.พระปิณโฑลภาระทวาชเถระ-เอตทัคคะในทางผู้บันลือสีหนาท (กล้าหาญในการประกาศวาจาองอาจยิ่ง แม้ต่อหน้าพระพุทธเจ้าในความเป็นพระอรหันต์ของตน ถึงพร้อมสมบูรณ์ด้วยสติ-สมาธิ-ปัญญา สามารถแสดงฤทธิ์ได้เทียบเท่าพระมหาโมคคัลลานเถระ)

15.พระมหากัจจายนเถระ-เอตทัคคะในทางผู้อธิบายความย่อให้พิศดาร

16.พระสีวลี-เอตทัคคะในทางผู้มีลาภมาก

17.พระโสณกุฏิกัณณเถระ-เอตทัคคะในทางผู้มีวาจาไพเราะ

18.พระมหกัสสปเถระ-เอตทัคคะในทางผู้ทรงธุดงค์

19.พระราธเถระ-เอตทัคคะในทางผู้ว่าง่าย

20.พระลกุณฏกภัททิยเถระ-เอตทัคคะในทางผู้พูดเสียงไพเราะ

21.พระทัพพมัลลบุตรเถระ-เอตทัคคะในทางผู้จัดเสนาสนะ

22.พระพากุลเถระ-เอตทัคคะในทางผู้ไม่มีโรคาพยาธิ

23.พระวักกลิเถระ-เอตทัคคะในทางศรัทธาวิมุตติ (หลุดพ้นจากกิเลสด้วยศรัทธา)

24.พระมหากัปปินเถระ-เอตทัคคะในทางผู้ให้โอวาทพระภิกษุ

25.พระอุปเสนเถระ-เอตทัคคะในทางผู้นำมาซึ่งความเลื่อมใส

26.พระเรวตขทิรวนิยเถระ-เอตทัคคะในทางผู้อยู่ป่า

27.พระสุภูติเถระ-เอตทัคคะในทางอรณวิหารและทักขิเณยยบุคคล (เจริญฌานประกอบด้วยเมตตา และเป็นผู้ควรรับทักษิณาทาน)

28.พระพาหิยเถระ-เอตทัคคะในทางขิปปาภิญญา (ตรัสรู้เร็วพลัน)

29.พระวังคีสเถระ-เอตทัคคะในทางผู้มีปฏิภาณ

30.พระโสณโกฬิวิสเถระ-เอตทัคคะในทางผู้ปรารภความเพียร

31.พระโสภิตเถระ-เอตทัคคะในทางระลึกปุพเพนิวาสานุสติญาณ (ระลึกชาติเก่าๆในอดีตกาลได้เสมอกับพระพุทธเจ้า)

32.พระนันทกเถระ-เอตทัคคะในทางผู้ให้โอวาทภิกษุณี

33.พระกังขาเรวตเถระ-เอตทัคคะในทางผู้เพ่งด้วยฌาน

34.พระมหาปันถกเถระ-เอตทัคคะในทางผู้เจริญวิปัสสนา

35.พระจูฬปันถกเถระ-เอตทัคคะในทางผู้ชำนาญในมโนมยิทธิ (ฤทธิ์ทางใจ)

36.พระกุณฑธานเถระ-เอตทัคคะในทางผู้จับสลากเป็นที่หนึ่ง

37.พระรัฐบาลเถระ-เอตทัคคะในทางผู้บวชด้วยศรัทธา

38.พระกุมารกัสสปเถระ-เอตทัคคะในทางผู้แสดงธรรมอันวิจิตร

39.พระมหาโกฏฐิตเถระ-เอตทัคคะในทางผู้แตกฉานในปฏิสัมภิทา 4 (แตกฉานในอรรถ-ในธรรม-ในนิรุตติ (ภาษา)-ในปฏิภาณ)

40.พระสาคตเถระ-เอตทัคคะในทางผู้ชำนาญเตโชสมาบัติ (ไฟ)

41.พระปิลินทวัจฉเถระ-เอตทัคคะในทางผู้เป็นที่รักใคร่ของเทพยดา
– – – – – – – – – – – – – – – – – –
อ้างอิง : หนังสือ “เอตทัคคะ ในพระพุทธศาสนา” โดยพระครูกัลยาณสิทธิวัฒน์ (สมาน พรหมอยู่ / กัลยาณธัมโม)
เว็บไซต์ : 84000.orgdhammathai.org
รูปภาพ : จากเวบไซต์ 84000 พระธรรมขันธ์