นิพพาน คืออะไร จุดมุ่งหมายแห่งการดับกองทุกข์

นิพพาน

นิพพาน เป็นอย่างไรและคืออะไร รวมถึงมีสภาพเป็นอย่างไร สร้างความสงสัยให้กับผู้ปฏิบัติเป็นอย่างมาก เกิดคำถามมากมายกับการปฏิบัติเพื่อมรรคผลนิพพาน ซึ่งเป็นเรื่องที่ไม่สามารถอธิบายได้ว่าเป็นสภาพอย่างไร แต่สิ่งที่เป็นจุดมุ่งหมายเป็นสิ่งที่สำคัญของนิพพานคือ การหลุดพ้นจาก นิวรณ์ หรือกองทุกข์กิเลส ที่มีอยู่ในขันธ์ 5 ที่เรายึดถือยึดมั่น และนำมาเป็นเหตุการเกิดดับไม่มีที่สิ้นสุด แต่นิพพาน มีจุดมุ่งหมายเดียวคือ ก้าวพ้นแห่งหความทุกข์ ไม่กลับมาเกิดในวัฏฏะสังสารนี้อีกต่อไป

 

นิพพาน คืออะไร มีความหมายอย่างไร

“นิพพาน” ประกอบด้วยศัพท์ นิ(ออกไป, หมดไป, ไม่มี) +วานะ(พัดไป, ร้อยรัด) รวมเข้าด้วยกันแปลว่า ไม่มีการพัดไป ไม่มีสิ่งร้อยร้อย คำว่า “วานะ” เป็นชื่อเรียกกิเลสตัณหา โดยสรุป นิพพานก็คือไม่มีกิเลสตัณหาที่จะร้อยรัดพัดกระพือให้กระวนกระวายใจ
คัมภีร์พระไตรปิฎก ขุททกนิกาย อิติวุตตกะกล่าวถึงนิพพาน ๒ ประเภท คือ

(๑) สอุปาทิเสสนิพพานธาตุ นิพพานธาตุยังมีเชื้อเหลือ หรือนิพพานที่ยังเกี่ยวข้องกับเบญจขันธ์ ในวงการนักธรรม แปลว่า “ดับกิเลสยังมีเบญจขันธ์เหลือ”
(๒) อนุปาทิเสสนิพพานธาตุ นิพพานธาตุที่ไม่มีเชื้อเหลือ หรือนิพพานที่ไม่เกี่ยวข้องกับเบญจขันธ์ ในวงการนักธรรม แปลว่า “ดับกิเลสไม่มีเบญจขันธ์เหลือ”

ขอบคุณจากเพจ https://www.mcu.ac.th/article/detail/14267

จุดมุ่งหมายของนิพพานคืออะไร

การดับกิเลสและกองทุกข์ ด้วยธรรมะให้รู้แจ้งเห็นจริง โดยวิธีปฏิบัติตามหลักสายกลาง หรือ ที่เรียกว่า องค์มรรค เพื่อให้รู้แจ้งเห็นจริงตามหลักธรรมะ คือ อริยสัจสี่ ได้แก่ การเห็นทุกข์ สาเหตุของทุกข์(สมุหทัย) หาทางดับทุกข์(นิโรธ) และสุดท้ายคือ มรรค(องค์มรรค 8)

อริยสัจ 4 ประกอบไปด้วย สี่ ประการดังนี้

1. ทุกข์ ความไม่สบายกายไม่สบายใจ
สภาวทุกข์ หมายถึง ทุกข์ประจำ คือ เกิด แก่ เจ็บ ตาย
ปกิณณกทุกข์ หมายถึง ทุกข์จร การพลัดพรากจากสิ่งที่รัก และความไม่สมปรารถนา

2. สมุทัย สาเหตุที่ทำให้เกิดทุกข์ ได้แก่ ตัณหาหรือความอยาก คือ
กามตัณหา คือ ความอยากได้ อยากมี อยากเป็น
ภวตัณหา คือ ความอยากให้คงอยู่
วิภวตัณหา คือ ความไม่อยากมี ไม่อยากเป็น

3. นิโรธ หมายถึง ความดับทุกข์
คือ การละตัณหา 3 ประการดังกล่าว

4. มรรค หมายถึง วิธีดับทุกข์ เป็นแนวทางปฏิบัติต้นเหตุของทุกข์

มี 8 ประการดังนี้

สัมมาทิฐิ คือ ความเห็นชอบ

สัมมาสังกัปปะ คือ ความดำริชอบ

สัมมาวาจา คือ วาจาชอบ
เว้นจากการพูดเท็จ
เว้นจากการพูดส่อเสียด
เว้นจากการพูดคำหยาบ
เว้นจากการพูด เพ้อเจ้อ ไร้สาระ

สัมมากัมมันตะ คือ การกระทำชอบ
การงดเว้นจากกายทุจริต คือ
การไม่ฆ่าสัตว์
ไม่ลักทรัพย์
ไม่ประพฤติผิดในกาม

สัมมาอาชีวะ คือ การเลี้ยงชีวิตชอบ ได้แก่
การประกอบอาชีพที่ไม่ผิดศีลธรรม ไม่เบียดเบียนผู้อื่น

สัมมาวายามะ คือ ความเพียรชอบ ได้แก่
เพียรขจัดความชั่ว
เพียรสร้างความดี
เพียรรักษาความดี

สัมมาสติ คือ ความระลึกชอบ
การกำหนดรู้จิต ระลึกได้ตลอดเวลาว่า ตนเองกำลังคิดอะไร ทำอะไร

สัมมาสมาธิ คือ ความตั้งใจชอบ
การตั้งจิตให้ควบคุมอารมณ์ได้

นัตถิสันติ ปะรัง สุขขัง สุขเสมอความสงบไม่มี